Αντιμέτωπο με μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας, η οποία ενδέχεται να διαρκέσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, βρίσκεται το Ισραήλ, καθώς τα τελικά αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών δεν ανέδειξαν ξεκάθαρο νικητή.
Κανένα από τα δύο μεγάλα πολιτικά μπλοκ, εκείνο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και εκείνο του βασικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ, δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών στην Κνεσέτ, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες.
Το δεξιό κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου και το κεντρώο Yashar του Άιζενκοτ ηγούνται των δύο αντίπαλων πολιτικών στρατοπέδων, χωρίς ωστόσο κανένα να διαθέτει τις απαραίτητες έδρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο κοινοβούλιο των 120 μελών.
Οι βαθιές πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των κομμάτων καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη συγκρότηση κυβερνητικού συνασπισμού. Παρ’ όλα αυτά, μια συμφωνία δεν αποκλείεται, ακόμη και αν οδηγήσει σε μια εύθραυστη κυβέρνηση που θα καταφέρει να παραμείνει στην εξουσία για λίγο περισσότερο από έναν χρόνο.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, υπάρχουν τέσσερα βασικά σενάρια για την επόμενη ημέρα στο Ισραήλ.
Οι πολιτικοί αρχηγοί θα έχουν στη διάθεσή τους περίπου 12 εβδομάδες για να καταλήξουν σε συμφωνία. Εάν οι προσπάθειες αποτύχουν, οι Ισραηλινοί θα κληθούν ξανά στις κάλπες.
Σενάριο 1: Κυβέρνηση της αντιπολίτευσης με τη στήριξη αραβικών κομμάτων
Σε επίπεδο κοινοβουλευτικής αριθμητικής, ο ασφαλέστερος δρόμος για την αντιπολίτευση προκειμένου να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την εξουσία περνά μέσα από τη συνεργασία εβραϊκών και αραβικών κομμάτων. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η προϋπόθεση αποτελεί και το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Δύο από τους ηγέτες των δεξιών κομμάτων του μπλοκ της αντιπολίτευσης, ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο πρώην υπουργός Άμυνας Αβίγκντορ Λίμπερμαν, αντιτίθενται σε οποιαδήποτε κυβέρνηση θα εξαρτάται από τα δύο αραβικά κόμματα που εκπροσωπούνται στην Κνεσέτ, την Κοινή Λίστα και το Ράαμ.
Η αντίθεσή τους αφορά τόσο τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων στον κυβερνητικό συνασπισμό όσο και την παροχή εξωτερικής στήριξης σε μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Μάλιστα, οι δύο πολιτικοί έχουν σκληρύνει τη στάση τους μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Στην ιστορία του Ισραήλ, μόλις μία κυβέρνηση έχει συμπεριλάβει αραβικό κόμμα ως πλήρες μέλος του κυβερνητικού συνασπισμού. Πρόκειται για το Ράαμ, το οποίο συμμετείχε στον οκτακομματικό συνασπισμό που κατάφερε να εκτοπίσει τον Νετανιάχου από την εξουσία το 2021. Ωστόσο, η κυβέρνηση εκείνη κατέρρευσε λίγο περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα.
Ακόμη και χωρίς να σχηματίσουν κυβέρνηση, τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα μπορούσαν να συνεργαστούν, αξιοποιώντας την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία για να αντικαταστήσουν τον πρόεδρο της Κνεσέτ και άλλα πρόσωπα σε καίριες θέσεις.
Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να περιορίσουν τις δυνατότητες της υπηρεσιακής κυβέρνησης Νετανιάχου, η οποία θα εξακολουθούσε να ασκεί την εξουσία. Ωστόσο, η προοπτική συγκρότησης ενός κυβερνητικού συνασπισμού που θα αντικαταστήσει τον Νετανιάχου παραμένει ιδιαίτερα περίπλοκη και πολιτικά φορτισμένη.
Σενάριο 2: Κυβέρνηση εθνικής ενότητας με συμμετοχή του Λικούντ
Μια δεύτερη επιλογή θα ήταν η διάσπαση των δύο υφιστάμενων πολιτικών μπλοκ και η συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας.
Σε ένα τέτοιο σχήμα θα συμμετείχε σχεδόν βέβαια το Λικούντ του Νετανιάχου, μαζί με ορισμένους από τους σημερινούς κυβερνητικούς εταίρους του, αλλά και τουλάχιστον ένα κόμμα από το μπλοκ της αντιπολίτευσης.
Σύμφωνα με το CNN, ο Νετανιάχου φέρεται διατεθειμένος, σε αυτή την περίπτωση, να διακόψει τη συνεργασία του με τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ.
Δεν εμφανίζεται, ωστόσο, πρόθυμος να αποχωριστεί τον επίσης ακροδεξιό υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς και τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Από την πλευρά του, ο Άιζενκοτ έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε κυβέρνηση μαζί με τον Νετανιάχου. Μια ενδεχόμενη αλλαγή στάσης του θα μπορούσε να θεωρηθεί πράξη προδοσίας από πολλούς Ισραηλινούς που επιθυμούν την αποχώρηση του Νετανιάχου από την εξουσία.
Σενάριο 3: Κυβέρνηση Νετανιάχου με βουλευτές από την αντιπολίτευση
Ένα ακόμη σενάριο προβλέπει ότι ο Νετανιάχου θα μπορούσε να επιχειρήσει να προσελκύσει κόμματα ή μεμονωμένους βουλευτές από την αντιπολίτευση, προκειμένου να εξασφαλίσει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ωστόσο, και οι τέσσερις ηγέτες των κομμάτων του μπλοκ της αντιπολίτευσης –ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο Ναφτάλι Μπένετ, ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν και ο Γιαΐρ Γκολάν– έχουν δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου.
Επιπλέον, το μπλοκ του πρωθυπουργού υπολείπεται κατά οκτώ έδρες της απαιτούμενης πλειοψηφίας.
Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να πείσει οκτώ μεμονωμένους βουλευτές να εγκαταλείψουν το αντίπαλο στρατόπεδο, προκειμένου να συγκροτήσει κυβέρνηση, κάτι που αποτελεί ιδιαίτερα υψηλό εμπόδιο.
Σενάριο 4: Νέες εκλογές στο Ισραήλ
Ενώ όλα τα παραπάνω ενδεχόμενα εξετάζονται στο πολιτικό παρασκήνιο, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα πραγματοποιήσει δημόσιο κύκλο διαβουλεύσεων με τους αρχηγούς των κομμάτων που εξασφάλισαν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Αφού ακούσει τις απόψεις τους, θα αναθέσει σε έναν από τους πολιτικούς αρχηγούς την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Τα αραβικά κόμματα αναμένεται να εκφράσουν τη στήριξή τους στον Άιζενκοτ, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει τον Χέρτσογκ να αναθέσει πρώτα στον ηγέτη του Yashar την εντολή.
Ο πολιτικός αρχηγός που θα λάβει την πρώτη εντολή θα έχει στη διάθεσή του 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη 14 ημέρες.
Εάν η προσπάθεια αποτύχει, ο πρόεδρος θα αναθέσει την εντολή σε δεύτερο πολιτικό αρχηγό, ο οποίος θα διαθέτει μόνο 28 ημέρες.
Εφόσον ούτε αυτή η προσπάθεια αποδώσει, η πλειοψηφία των μελών της Κνεσέτ θα μπορεί να ζητήσει από τον πρόεδρο να αναθέσει την εντολή σε τρίτο υποψήφιο, ο οποίος θα έχει προθεσμία 14 ημερών για να συγκροτήσει κυβερνητικό συνασπισμό.
Εάν καμία από αυτές τις διαδικασίες δεν οδηγήσει σε συμφωνία, θα διεξαχθούν νέες εκλογές.
Ο Νετανιάχου εμφανίζεται σε πλεονεκτική θέση όσον αφορά τη διαχείριση αυτού του χρονοδιαγράμματος, καθώς, ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, μπορεί να περιμένει τις εξελίξεις.
Εάν ο βασικός του αντίπαλος, Άιζενκοτ, λάβει την πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης και αποτύχει, η εντολή είναι πιθανό να περάσει στον ίδιο τον Νετανιάχου.
Ακόμη και εάν αποτύχει και εκείνος, το πολιτικό αδιέξοδο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα εκλογική αναμέτρηση, με τον Νετανιάχου να παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για αρκετούς ακόμη μήνες, μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση.
Οι επαναληπτικές εκλογές, οι οποίες δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν πριν από την άνοιξη του 2027, αποτελούν πλέον ένα πραγματικό ενδεχόμενο.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επανέφερε το Ισραήλ σε κατάσταση πολιτικής παράλυσης και θα σηματοδοτούσε την έβδομη γενική εκλογική αναμέτρηση μέσα σε οκτώ χρόνια.
